تربیت و هرس نهال مرکبات پیوندی

پس از آنکه جوانه پیوندک با بستن به قیم به صورت تک شاخه رشد کرده و تنه نهال را تشکیل داد لازم است که به منظور تشکیل تاج، اقدام به سربرداری از شاخه پیوندک به ارتفاع 80 تا 100 سانتیمتری از سطح زمین شود تا به این ترتیب با حذف جوانه انتهایی جوانه های جانبی شروع به فعالیت کرده و تعداد نسبتا زیادی شاخه فرعی تشکیل شود. تمام ارقام پرتقال، لیمو و گریپ فروت معمولا به صورت یکسانی سر زنی می شوند اما نارنگی انشو(ساتسوما) در این مورد استثنا است. زیرا می توان آنرا به خاطر رشد آهسته تر و تاج گسترده ای که دارد از ارتفاع 60 تا 80 سانتیمتری زمین سربرداری کرد. لازم به توضیح است که ارتفاع سربرداری برای ارقام پیوندی روی پایه های پاکوتاه باید کمتر از مقادیر توصیه شده برای پایه های استاندارد باشد. به این منظور بهتر است اغلب ارقام معمول مرکبات را که روی چنین پایه ای پیوند شده است حداکثر 60 سانتیمتری سطح زمین سربرداری کرده و برای ارقامی مانند نارنگی اشنو که تاج گسترده ای دارند این ارتفاع حداکثر 50 سانتی متر درنظر گرفته شود.

انتخاب شاخه اصلی

در مرحله بعد لازم است از رویش های فرعی حاصله از سربرداری تنه تعداد 4 تا 5 شاخه اصلی را که در جهات مختلف پیرامون تنه بوده و فاصله خوبی از یکدیگر داشته باشند انتخاب کرد تا ساختاری قوی برای درخت پایه گذاری شود.شاخه های مذکور را نیز باید از 15 تا 20 سانتیمتری انتهای آنها سرزنی کرده و سایر  شاخه های جانبی منشعب شده از تنه را حذف کرد. لازم به ذکر است اگرچه انجام عمل سربرداری نهال که به منظور تحریک تولید شاخه جانبی انجام می شود در خزانه انتظار نتایج بهتری را خواهد داشت اما از آنجایی که غالبا کشت نهال ها در خزانه با فاصله کمتری انجام می شود لذا اجرای آن را به باغ مرکبات موکول می کنند. مرحله دوم هرس نهال های پیوندی بدین ترتیب است که در طول فصل رشد کلیه پاجوش ها و تنه جوش هایی که از ارتفاع 30 سانتیمتری سطح زمین بوجود آمده اند به محض رویت حذف می شوند تا  فرصت کافی برای رشد و نمو نداشته و حذفشان به آسانی امکانپذیر باشد. بدیهی است که اگر به این رویش ها اجازه نمو بیشتری داده شود علاوه بر آنکه حذف آنها سخت تر خواهد شد همچنین موجب بدشکلی تاج شده و رقابت شدیدی با شاخه های باردهنده خواهند داشت.

حذف پاجوش  و تنه جوش های نهال

برای اجرای دقیق این عمل توصیه می شود که از فروردین تا آبانماه نخستین سال احداث باغ مرکبات ماهیانه یکبار تمام درختان به این منظور مورد بررسی دقیق قرار بگیرند. بدیهی است که در سال های بعد می توان فاصله زمانی این بازدیدها را افزایش داد به گونه ای که در سال چهارم تعداد این بازدیدها می تواند یکبار در تابستان محدود شود. در برخی از مناطق مرکبات خیز تنه نهال های جوان را از کمی بالاتر از سطح زمین تا زیر اولین انشعاب تاج با لایه ای محافظ پوشانده و بدین ترتیب مانع از ایجاد رویش های ناخواسته در این بخش از درخت می شوند.

عدم حذف پاجوش ها و نتیجه آن